Làm Sao Để Kiềm Chế Cơn Giận Khi Con Ăn Vạ?

Chào bạn, một ngày của bạn thế nào? Có phải bạn vừa trải qua một “trận lôi đình” với thiên thần nhỏ nhà mình, và hiện tại đang vừa mệt mỏi, vừa có chút hối hận vì đã lỡ lớn tiếng với con?

Nếu câu trả lời là “Đúng vậy”, thì hãy hít một hơi thật sâu và thở ra thật chậm nhé. Bạn không cô đơn đâu. Nhìn con khóc lóc, giãy giụa giữa siêu thị hay ăn vạ chỉ vì chiếc bánh bị bẻ đôi là một trong những thử thách cực hạn đối với lòng kiên nhẫn của bất kỳ ông bố, bà mẹ nào.

Hôm nay, hãy cùng Lớn Cùng Con tìm “bộ phanh” giúp bố mẹ kiềm chế cơn giận, cùng con đi qua những mùa ăn vạ một cách bình yên nhất.

1. Hiểu để thương: bản chất thực sự của cơn ăn vạ

Trước khi học cách kiềm chế cơn giận, điều đáng thay đổi trước nhất là góc nhìn về hành vi ăn vạ của con.

Ăn vạ không phải là hành vi hư hỏng hay cố tình chống đối để trêu ngươi bố mẹ. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ mô tả ăn vạ là một phần bình thường của quá trình phát triển, nhiều nhất trong khoảng 1 đến 3 tuổi — và lưu ý rằng tần suất ăn vạ phụ thuộc vào tính khí của từng đứa trẻ, chứ không phải vào việc bố mẹ dạy con giỏi hay dở. Câu này đáng để bố mẹ đọc lại hai lần, vì phần lớn cảm giác tội lỗi của chúng ta sinh ra từ chỗ đó.

Ở tuổi này, khả năng tự điều chỉnh cảm xúc của con còn đang hình thành. Con có rất nhiều thất vọng, tức giận, ấm ức nhưng chưa đủ ngôn từ để diễn tả, cũng chưa đủ công cụ bên trong để tự hạ nhiệt. Con ăn vạ là vì con chưa biết làm gì khác với cục tức giận khổng lồ bên trong mình.

Khi hiểu rằng con đang bất lực chứ không phải đang gây chiến, cơn giận của bố mẹ tự khắc sẽ giảm đi một nửa.

2. Ba bước giúp bố mẹ làm chủ cảm xúc

Khi cơn giận của cả con và bố mẹ cùng đạt đỉnh, một “vụ nổ” là điều rất dễ xảy ra. Để ngăn chặn điều đó:

Bước 1: Tạm dừng cơn giận của chính mình

Khi thấy máu trong người bắt đầu sôi lên, hãy cho mình vài giây trước khi nói hay hành động:

• Mím chặt môi để tránh nói ra những lời làm tổn thương con.
• Hít vào thật sâu bằng mũi, thở ra thật dài bằng miệng, vài lần.
• Nếu không gian an toàn (như ở nhà), lùi lại vài bước, thậm chí sang phòng bên một chút để lấy lại bình tĩnh.

Bước 2: Nhắc mình bằng một câu ngắn

Hãy chuẩn bị sẵn vài câu và nhẩm đi nhẩm lại trong đầu:

• “Con còn nhỏ, con chưa biết cách kiềm chế.”
• “Mình là người lớn, mình không đôi co với một đứa trẻ.”
• “Chuyện này không phải để phân định thắng thua, mình cần giúp con.”

Bước 3: Hạ thấp người và ở bên con

Thay vì đứng từ trên cao quát tháo, bố mẹ hãy:

• Quỳ hoặc ngồi xuống để mắt mình ngang tầm mắt con.
• Giữ khuôn mặt bình thản, nhưng không lạnh lùng — con vẫn cần thấy bố mẹ còn ở đó với mình.
• Để cơn giận của con đi hết đường của nó. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên giữ bình tĩnh và để cơn ăn vạ tự qua, thay vì cố chặn nó lại giữa chừng.

Một ngoại lệ quan trọng. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ lưu ý phải can thiệp ngay lập tức nếu con có thể bị thương, hoặc nếu con đang đánh, cắn, đá người khác. Lúc đó bố mẹ bế con ra khỏi tình huống trước, mọi thứ khác tính sau. “Để cơn giận đi hết đường của nó” chỉ áp dụng khi con và những người xung quanh đều an toàn.

3. Những cái bẫy bố mẹ dễ rơi vào

Điều bố mẹ dễ làm theo bản năng	Hậu quả	Nên làm
Thỏa hiệp ngay lập tức để con nín	Con hiểu rằng cứ ăn vạ là sẽ có được thứ mình muốn	Giữ nhất quán với giới hạn đã đặt ra, nhưng không bỏ rơi con
Quát mắng, đánh đòn	Con sợ hãi nín khóc nhưng bị tổn thương, và học theo cách giải quyết bằng bạo lực	Giữ bình tĩnh, làm gương về cách quản lý cảm xúc cho con
Giảng giải lý lẽ ngay lúc con khóc	Lúc cơn giận lên tới đỉnh, mọi lời giảng giải đều trượt qua — không phải con bướng, mà là lúc đó con chưa nghe được	Chỉ trò chuyện và rút kinh nghiệm khi con đã bình tĩnh trở lại

Về chiếc bẫy đầu tiên, có một vế cần nói cho đủ: Hội Nhi khoa Hoa Kỳ cũng khuyên bố mẹ chọn trận mà đánh. Không phải yêu cầu nào của con cũng đáng biến thành một cuộc đối đầu; nhượng bộ những chuyện nhỏ không quan trọng là điều bình thường và hợp lý. Điều cần giữ vững là những giới hạn thật sự quan trọng — an toàn, tôn trọng người khác — chứ không phải giữ thể diện của người lớn.

4. Khi nào nên trao đổi với bác sĩ

Ăn vạ là chuyện bình thường, nhưng bố mẹ không cần phải tự xoay xở một mình. Hãy trao đổi với bác sĩ nhi khoa nếu:

• Bố mẹ thấy lo về cơn giận của con — chỉ cần vậy là đủ lý do để hỏi.
• Trong cơn giận, con tự làm đau mình.
• Con đánh, cắn, đá người khác.

Lời kết từ Lớn Cùng Con

Nuôi dạy một đứa trẻ cũng là hành trình tu dưỡng tâm tính của chính những người làm cha, làm mẹ. Kiềm chế cơn giận khi con ăn vạ chưa bao giờ là điều dễ dàng, nó đòi hỏi sự luyện tập mỗi ngày. Sẽ có những ngày bạn làm rất tốt, và cũng sẽ có những ngày bạn lỡ mất kiểm soát. Không sao cả, đừng quá dằn vặt bản thân.

Điều quan trọng là sau mỗi lần như thế, chúng ta nhận ra và sửa đổi. Con trẻ lớn lên rất nhanh, và những cơn bão ăn vạ này rồi cũng sẽ qua đi. Hãy biến nó thành cơ hội để con học cách quản lý cảm xúc, và để bố mẹ học cách yêu thương con bao dung hơn.

Chúc các ông bố, bà mẹ của Lớn Cùng Con luôn giữ được một cái đầu lạnh và một trái tim ấm áp trên hành trình tuyệt vời này.